ОтбасыОтбасы бюджеті

Қаржы философиясы

«Bereke» қаржылық сауаттылық орталығы мамандарының кеңестерін ұсынамыз. «БЕРЕКЕ» қаржылық сауаттылық орталығы «Халықтың қаржы сауаттылығы деңгейін көтеру» туралы жалпыұлттық идеяны алға тартады. «Табысты басқара білетін отбасы – қаржылық сауатты мемлекеттің іргетасы» деп таниды. Бізбен бірге қаржыны басқаруға байланысты ең қажетті, маңызды ақпараттарға қанығыңыз.

152Қаралымдар

Қаржылық сауаттылық дегеніміз не?

Ақша – адамның күнделікті қажеттілігі. Мамандардың айтуынша, адам аптасына орта есеппен 5 сағат ақша туралы ойлайды екен. Бірақ бұл көрсеткіш бірнеше есеге жоғары болуы мүмкін. Өйткені бүгінгі таңда екінің бірінің басында несие бар. Ондай адамның ақшаны сирек ойлауы екіталай.

Қаржылық сауаттылық – жеке және отбасылық қаржыны басқарудағы біліктілік. Біз біліктілікке ие болып, оны арттырып, дамыта аламыз. Ол халықтың тұрмыс деңгейін жақсартып, ақшаны басқару, жинау және инвестиция мәдениетін меңгеруге мүмкіндік береді. Қаржылық сауаттылықты арттыруда көбінесе жеке адамның және отбасының қаражаты басты назарға алынады. Оған: отбасының қаржылық мақсаттары, отбасылық бюджет, активтер мен міндеттемелер, жинақтау және инвестиция кіреді.

 Қаржы негізгі 5 қызмет атқарады:

Өмір сүруді қамтамасыз ету. Адамның жайлы өмір сүруі үшін ең алдымен: тамақ, киім, тұрғын үй, көлік, техника және тағы басқа да дүниелер қажет. Бұл қажеттіліктерді өтеуде ақша маңызды рөл атқарады. Әр адамның өмір сүру сапасын жақсартуға тырысатыны қалыпты қажеттілік. Балалар дүниеге келген кезде үйіңізді кеңейтіп, көлік және техникалық жабдықтардың жаңартуды ойлайсыз. Балаларды оқытып, бүкіл отбасымен демалғыңыз келеді. Осының бәріне отбасылық қаржыны дұрыс басқару арқылы қол жеткізуге болады.

Қауіптің алдын алу. Егер сіздің жеке қорыңыз болса, ол сізді кез келген қауіп жағдайында сақтандыра алады. Бетін аулақ қылсын, дегенмен де өмірде небір жағдайлар кездеседі. Ауруханаға түсу, жұмысынан айрылу, мүгедек болып қалу, күтпеген жерден жақынынан, тіпті жалғыз асыраушысынан айрылу секілді жайттар орын алып жатады. Кейде отбасылық мүліктерге қауіп төнеді. Мысалы, өрт шалу, су басу, жер сілкінісі, автокөлік немесе құнды мүлікті ұрлату, көлік апаты дегендей. Мұндай жағдайда сақтандыру компаниялары өз шарттарына сай шығындарыңызды өтеп береді. Ол арқылы өзіңіздің және отбасыңыздың қауіпсіздігін қамтамасыз ете аласыз.

Биік белестерді жоспарлау. Дұрыс басқарылған қаржы балаға ең сапалы білім беруге, отбасыңызбен шетелдерге саяхаттауға, ең жақсы спорт залын, тиімді қызмет көрсететін медицина орталығын таңдауға мүмкіндік береді. Бір сөзбен айтқанда, отбасылық бюджетті дұрыс жоспарлау – ең үздіктерге қол жеткізеді. Биік белестерді жоспарлау дегеніміз – үй алу, көңіл көтеру немесе әртүрлі заттарды сатып алу ғана емес. Ол көңіл тұңғиығындағы қолжетпестей көрінетін нәрселерді жоспарлау. Егер сіз барлығын тиімді ойластыра білсеңіз, биік мақсаттарды бағындыруға мүмкіндігіңіз мол.

 Қаржылық тәуелсіздікке ие болу. Қаржылық тәуелсіздіктің не екенін барлығы біледі. Бірақ шын мәніндегі бейнесін ұға бермейді. Ол – ай сайын немесе жыл сайын пассивті табыс әкелетін капитал. Капитал – өздігінен табыс әкелетін активтер жиынтығы. Ол ешқандай күш жұмсауды қажет етпейді. Көбісі мұны бекершілік деп санайды. Алайда әлемде қаншама адам инвестиция арқылы күн көріп отыр. Оларды рантье деп атайды. Жеке қаражатты дұрыс басқару және сауатты инвестициялау арқылы ғана капитал жинауға болады.

Артына мұра қалдыру. Адамдар белгілі бір жасқа дейін мұрагерлік туралы ойламайды. Тіпті, қартайған шағында да ойлауы екіталай. Негізінде мұраға мынадай дүниелерді қалдыруға болады: а) табыс әкелмейтін активтер (тұрғын үй, автокөлік және тағы басқа мүліктер); б) табыс әкелетін активтер (бағалы қағаздар, депозиттер, жалға беретін жылжымайтын мүлік және т.б.); в) қарыздар мен міндеттемелер. Егер адам болашақтың қамын алдын ала жасаса, ол ұрпақтан-ұрпаққа берілетін отбасылық капиталды мұраға қалдырып, өз есімін қалдыра алар еді.

Мұра қалдыру мәдениеті

Біз қазір тұтыну дәуірінде өмір сүріп жатырмыз. Тұтыну дәуірі дегеніміз –мүмкіндігімізге қарамай, жоғары талғамдағы дүнеиелерді сатып алуға ұмтылу. Осының салдарынан халықтың басым бөлігі ата-бабаның кейінге мұра қалдыру мәдениетін ұмыт қалдырғандай. Мұра қалдыру мәдениетінің бізге табиғаттан берілген игіліктерді ұқыптап ұстауға, қадірлеуге үйретудегі маңызы зор. Қолда бар дүниені сақтауға, көбейтіп, одан әрі дамытуға көмектеседі. Бұл мәдениет ғасырлар бойы халқымызбен бірге жасасып келген. Ол тек ақшаға емес, Жерді, табиғат ресурстарын, уақытты, денсаулықты, ауаны және тағы басқа да маңызды дүниелерді сақтауға да байланысты.

Қаржының көп адам ескере бермейтін осындай негізгі қызметтері бар. Мұны жақсылап меңгерсеңіз, ақшаға күнделікті қажеттілік деп қана қарамай, басқа қырынан қарап, оны жұмсаудағы мақсатыңыз бен жоспарыңыз өзгеретіні анық. Адам осы әрекеттерді неғұрлым ертерек іске асырса, соғұрлым мақсатқа тез жетуге мүмкіндігі мол. Қаржылық сауаттылық дегеніміз – біздің ақшамен тығыз байланысты өтіп жатқан өміріміз туралы ғылым. Сондықтан өмір бақи ақша деп жұмыс істемеу үшін бұл ғылымды меңгерген жөн болар?!